9. Święto Wojsk Obrony Terytorialnej

25 września 2026 r. w Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 r. w Ossowie odbył się uroczysty apel z okazji dziewiątego Święta Wojsk Obrony Terytorialnej. Podczas obchodów uhonorowano czterech żołnierzy za ratowanie ludzkiego życia oraz pododdziały, które osiągnęły najlepsze wyniki działalności służbowej. Uroczystość połączyła uznanie dla współczesnej służby z pamięcią o żołnierzach Armii Krajowej i obrońcach Ojczyzny z 1920 roku.

Ossów nadał tegorocznym obchodom szczególny wymiar. W sierpniu 1920 roku żołnierze i ochotnicy, wśród których byli uczniowie, studenci i harcerze, stanęli tutaj w obronie Warszawy i niepodległości Polski. Ich postawa pozostaje przykładem odpowiedzialności za państwo, podejmowanej przez ludzi różnych zawodów i środowisk. Do takiego rozumienia służby odwołują się również Wojska Obrony Terytorialnej, łączące przygotowanie wojskowe z silną więzią z lokalnymi społecznościami.

W uroczystości z udziałem Dowódcy WOT gen. dyw. dr. Krzysztofa Stańczyka uczestniczyli m.in. szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Stanisław Wziątek, szef Krajowej Administracji Skarbowej Marcin Łoboda, zastępca dyrektora Centrum Operacyjnego Ministra Obrony Narodowej gen. bryg. Mariusz Kubarek oraz przedstawiciel BBN gen. bryg. rez. Mirosław Bryś. Obecni byli także dowódcy i komendanci jednostek wojskowych, przedstawiciele służb mundurowych oraz duszpasterstw wojskowych. Szczególnym gościem obchodów był kpt. Janusz Komorowski ps. „Antek”, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Jego obecność podkreśliła więź łączącą kolejne pokolenia żołnierzy oraz znaczenie osobistych spotkań z ludźmi, których doświadczenia współtworzą etos dzisiejszych Terytorialsów.

Święto Wojsk Obrony Terytorialnej przypada 27 września, w rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Tego dnia w 1939 roku w oblężonej Warszawie utworzono Służbę Zwycięstwu Polski, zapoczątkowując budowę ogólnopolskich struktur konspiracyjnych. Wybór tej daty wiąże święto formacji z pamięcią o tych, którzy mimo okupacji kontynuowali walkę o niepodległość i podtrzymywali ciągłość polskiej państwowości.

Dowództwo WOT dziedziczy tradycje Komendy Głównej Armii Krajowej, przejęte uroczyście 28 czerwca 2017 roku. Do tego dziedzictwa nawiązują także patroni jednostek i symbolika formacji. Znak Polski Walczącej, obecny na orle i oznakach WOT, przypomina o obowiązku zachowania pamięci o żołnierzach podziemia oraz o wartościach, które towarzyszyły ich służbie: wierności Ojczyźnie, odwadze i odpowiedzialności za innych.

Kultywowanie tradycji znajduje wyraz w codziennych działaniach Terytorialsów. Żołnierze odwiedzają kombatantów, wspierają ich w codziennym życiu, uczestniczą w spotkaniach międzypokoleniowych i dbają o miejsca pamięci. W sierpniu, w ramach akcji „Żołnierska Pamięć”, porządkowali żołnierskie mogiły i odwiedzali miejsca upamiętniające poległych. W ten sposób pamięć historyczna staje się osobistym zobowiązaniem wobec bohaterów i przekazywanego przez nich dziedzictwa.

– Na naszych barkach spoczywa odpowiedzialność za obronę lokalnych społeczności, wspieranie wojsk operacyjnych oraz budowanie odporności państwa na zagrożenia hybrydowe i konwencjonalne. W obliczu wojny toczącej się za wschodnią granicą oraz zmieniającej się dynamiki zagrożeń znaczenie Terytorialsów rośnie z każdym dniem – podkreślił Dowódca WOT gen. dyw. dr Krzysztof Stańczyk.

Szczególne miejsce podczas uroczystości zajęło uhonorowanie czterech żołnierzy, którzy wykazali się bohaterstwem i poświęceniem w ratowaniu ludzkiego życia. Wyróżnienia otrzymali st. szer. spec. Mateusz Gwardzik, plut. Bogumił Martysz, st. szer. spec. Artur Lewosiński i st. szer. Dariusz Żyłka. Wręczyli je Dowódca WOT oraz starszy podoficer Dowództwa WOT st. chor. sztab. Jan Wenda.

St. szer. spec. Mateusz Gwardzik z 8 Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej ruszył z pomocą poszkodowanym w wypadku drogowym, do którego doszło 23 marca na drodze krajowej nr 10 w Przyłubie. Szczególną uwagę poświęcił osobie zakleszczonej w rozbitym samochodzie. Pomógł jej wydostać się z pojazdu i udzielił pierwszej pomocy. Jego opanowanie oraz szybka reakcja przyczyniły się do uratowania życia rannego.

Plut. Bogumił Martysz, st. szer. spec. Artur Lewosiński i st. szer. Dariusz Żyłka z 18 Stołecznej Brygady Obrony Terytorialnej 8 maja, podczas powrotu z konkursu „Wojskowy Kierowca Roku 2026”, zauważyli płonącą ciężarówkę na autostradzie A1 w rejonie Grudziądza. Natychmiast podjęli działania. Narażając własne życie, wydostali poszkodowanego z ognia i dymu, a następnie udzielali mu pomocy i kontrolowali jego stan do przyjazdu służb ratunkowych.

– Człowiek jest tyle wart, ile może dać drugiemu człowiekowi. Za to, ile wy dajecie drugiemu człowiekowi, jak bardzo chronicie jego zdrowie, życie i jak bardzo tworzycie bezpieczeństwo, wszystkim wam, żołnierze Wojsk Obrony Terytorialnej, składam największe, najbardziej gorące podziękowania – powiedział Stanisław Wziątek, podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej.

Święto WOT było również okazją do podsumowania wysiłku żołnierzy oraz docenienia pododdziałów, których osiągnięcia w istotny sposób wpłynęły na wzrost zdolności i gotowości bojowej formacji. Za najlepsze wyniki działalności służbowej w 2025 roku tytuł honorowy „Przodujący pododdział Wojsk Obrony Terytorialnej” otrzymały 31 batalion lekkiej piechoty z 3 Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej, 114 Limanowski Batalion Lekkiej Piechoty z 11 Małopolskiej Brygady Obrony Terytorialnej oraz kompania saperów z 4 Warmińsko-Mazurskiej Brygady Obrony Pogranicza. Wyróżnienia wręczył Dowódca WOT.

Podczas apelu wręczono także Medale za Długoletnią Służbę, nadane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, oraz medale „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”, przyznane przez ministra obrony narodowej. Odznaczenia państwowe wręczył Bartosz Grodecki, a resortowe Stanisław Wziątek. Obaj przedstawiciele władz odczytali również listy skierowane do uczestników obchodów, odpowiednio przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego oraz wicepremiera, ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza.

Uroczystość zwieńczyła defilada pododdziałów. Obok wyróżnionych pododdziałów maszerowali m.in. żołnierze Kompanii Reprezentacyjnej WOT, 5 Mazowieckiej i 18 Stołecznej Brygady Obrony Terytorialnej, Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki oraz weterani misji poza granicami państwa. W defiladzie uczestniczyły także poczty sztandarowe i chorągwiane brygad, centrów szkolenia oraz batalionu dowodzenia WOT. Oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Reprezentacyjna WOT z Ośrodka Reprezentacyjnego Wojsk Obrony Terytorialnej. Orkiestra odegrała m.in. pieśń reprezentacyjną Wojska Polskiego, a pododdziały defilowały w takt „Warszawianki”. Ośrodek wystawił także poczet flagowy.

Tegoroczne obchody były wyrazem uznania dla żołnierzy i pracowników WOT oraz podziękowaniem dla rodzin wspierających ich służbę. W Ossowie pamięć o obrońcach Ojczyzny spotkała się z przykładami współczesnej odwagi i gotowości do działania, które nadają dewizie „Zawsze gotowi, zawsze blisko” konkretny wymiar.